Od pozornej stabilności do zarządzania ryzykiem: czego firmy z branży energetycznej i transportowej muszą się nauczyć przed rokiem 2026

• Od pozornej stabilności do zarządzania ryzykiem: czego muszą się nauczyć przedsiębiorstwa energetyczne i transportowe, patrząc w przyszłość do2026 rokuFernando Vázquez, partner konsultingowy w ERA Group

W ostatnich latach niewiele branż cieszyło się tak dużym zainteresowaniem przedsiębiorstw jak energetyka i transport. Po serii wstrząsów, które wystawiły na próbę budżety, łańcuchy dostaw i modele operacyjne, rok 2025 przyniósł pewną ulgę. W niektórych przypadkach ceny nieco spadły, a okres ekstremalnej zmienności mamy już za sobą. Błędem byłoby jednak interpretowanie tej sytuacji jako powrotu do normalności.

Patrząc w przyszłość, na rok 2026, prawdziwym wyzwaniem jest nie tyle poziom cen, co złożoność sytuacji z nimi związanej. Energetyka i transport pozostają kluczowymi obszarami nie tylko ze względu na ich wpływ na wyniki finansowe, ale także ze względu na to, że mogą one potęgować ryzyko operacyjne, finansowe i strategiczne.

• Kiedy stabilność nie jest już równoznaczna z normalnością
• W sektorze energetycznym Europa wyraźnie wyszła już z najostrzejszej fazy kryzysu z 2022 roku. Ceny energii elektrycznej i gazu spadły w stosunku do szczytowych poziomów i wskazują na większą stabilizację w ujęciu średnim. Pozostają one jednak znacznie wyższe niż przed kryzysem, a przede wszystkim wyższe niż w innych regionach, takich jak Stany Zjednoczone. Różnica ta stanowi strukturalną niekorzystną sytuację dla europejskiego przemysłu w wysoce konkurencyjnym środowisku globalnym.
• Do tego dochodzi głęboka zmiana w strukturze źródeł energii. Rosnący udział energii odnawialnej, która stanowi już około połowy produkcji energii elektrycznej w Europie, zmniejszył zależność od paliw kopalnych, ale spowodował również większą zmienność cen. Energia jest dziś czystsza, ale też trudniejsza do przewidzenia, co komplikuje planowanie budżetowe i zarządzanie ryzykiem.
• W branży transportowej i logistycznej rok 2025 nie przyniósł gwałtownych zmian cen, a raczej wymagał dostosowania się do zachowań rynku. W transporcie drogowym względnej stabilności towarzyszyły zapowiedzi umiarkowanych podwyżek cen na rok 2026, spowodowanych głównie inflacją płacową i wyższymi kosztami utrzymania. Paliwo nadal traktowane jest jako odrębna opłata dodatkowa, co potęguje niepewność.
• Z kolei transport morski pozostawił już za sobą ekstremalne szczyty z poprzednich lat, odnotowując znaczny spadek stawek, choć zmienność pozostaje stałym elementem. Do tego scenariusza dochodzi wzrost popularności „nearshoringu” (przenoszenia części produkcji i zaopatrzenia na bliższe rynki), co na nowo definiuje przepływ towarów i zmienia ryzyko związane z transportem międzynarodowym. Jednocześnie przewoźnicy przyjmują bardziej defensywne stanowisko, podnosząc dopłaty i ograniczając swoje zaangażowanie, co zmniejsza pole manewru spedytorów.

• Nauka podejmowania decyzji w środowisku mniej ekstremalnym, ale bardziej złożonym
• Wniosek płynący z doświadczeń w sektorach energetycznym i transportowym jest jasny. W 2026 roku nie chodzi już tylko o to, jak obniżyć koszty, ale o to, czy organizacje naprawdę rozumieją, gdzie skupiają się zagrożenia i jaki wpływ mogą one mieć na marże, działalność operacyjną i poziom usług.
• Cyfryzacja, przejrzystość danych i dywersyfikacja dostawców nie są już jedynie opcjonalnymi inicjatywami, lecz stały się podstawowymi elementami zarządzania. Traktowanie tych obszarów jako ryzyka strategicznego, a nie tylko pozycji budżetowych, pozwoli przedsiębiorstwom wzmocnić swoją odporność bez utraty konkurencyjności.
• Pozorna stabilność może być myląca. Firmy, które potrafią przewidywać zmiany, zapewnić sobie korzystne warunki, gdy pozwala na to sytuacja rynkowa, oraz podejmować decyzje w oparciu o dane, będą lepiej przygotowane do konkurowania w otoczeniu, które – choć mniej ekstremalnym niż w ostatnich latach – pozostanie wymagające i złożone. W 2026 roku zwycięzcami nie będą ci, którzy zareagują najszybciej, ale ci, którzy jako pierwsi zrozumieli ryzyko.